Donostia Zinemaldiaren 74. edizioko programazio ofizialeko zazpi film dira Agenda 2030 Euskadi Basque Country saria irabazteko hautagaiak; bosgarren urtez jarraian, kultura demokratikoaren, jasangarritasunaren, aniztasunaren eta elkartasunaren balioak hobekien islatzen dituen filma aintzatetsiko da, 2030 Agendak Nazio Batuetan eta Euskadin bultzatzen dituen Garapen JasangarritakoHelburuen (GJH) enblema nagusi gisa.
Film hautagaietako bat Sail Ofizialean agertzen da, lehiaz kanpoko emanaldi berezi gisa: Ruega por nosotras / Pray for Us, Daniel Monzónena. New Directorsi dagokionez, Billy Lumbyren FLORID filma izango da hautagai, eta Horizontes Latinosi gagozkiola, berriz, bi lan hautatu dira: Diego Lunaren Ceniza en la boca / Ashes eta Esteban Hoyos García eta Juan Miguel Gelacio zinemagileen Cinco años, cuatro meses / Five Years, Four Months. Gainera, Perlak sailean beste hiru ekoizpen ere ariko dira lehian saria beretzeko: Javier Calvo eta Javier Ambrossiren La bola negra, Pawel Pawlikowskiren Fatherland eta Cristian Mungiuren Fjord.
Espainiatik, Erresuma Batutik, Mexikotik, Kolonbiatik, Poloniatik eta Errumaniatik datozen film horiek gai hauek arakatzen dituzte, besteak beste: errepresioa eta askatasuna, osasun mentala, migrazioa eta deserrotzea, iraganeko gatazken oroimena, sexu-identitatea eta -aniztasuna, lotura familiarrak eta agintaritzaren mugak.
Agenda 2030 Euskadi Basque Country sariaren epaimahaia honako hauez osatuta egongo da: María Vázquez aktorea (epaimahaiburua), Jone Laspiur artista eta aktorea, eta Asier Aranbarri Eusko Jaurlaritzako Berrikuntza Sozialaren eta 2030 Agendaren zuzendaria, ikuspegi hau ematen duena: kultura eta arte-sorkuntza zein lagungarriak diren giza eskubideak sustatzeko, kultura demokratikoa indartzeko eta Garapen Jasangarrirako Helburuetan aurrera egiteko.
Saria —20.000 eurokoa film irabazlearen ekoizle nagusiarentzat— emateko ekitaldia hilaren 24an (osteguna) izango da, 17:00etan, Tabakalerako Prisman. Emanaldiaren ondoren, koktel bat egingo da, komunikabideetarako, industria zinematografikorako eta ikus-entzuleentzako topagune gisa. Zortzi pelikuletako emanaldietarako sarrerak erosi dituzten pertsonek saria emateko ekitaldian parte hartu ahalko dute. Era berean, bertaratu nahi duten baina sarrerarik ez duten pertsonak 2030agenda@euskadi.eus helbide elektronikoaren bidez jar daitezke harremanetan (hala kudeatuko da bertaratzea).
Bestalde, Agenda 2030 Euskadi Basque Country sariaren bosgarren edizioa ospatzeko, ziklo berezi bat programatu da aurreko lau urteotan saria irabazi zuten lau filmekin: Tori et Lokita / Tori and Lokita (Jean-Pierre Dardenne eta Luc Dardenne, 2022), Bâtiment 5 / Les Indésirables (Ladj Ly, 2023), Soy Nevenka / I Am Nevenka (Iciar Bollaín, 2024) eta The Voice of Hind Rajab (Kaouther Ben Hania, 2025).
Gainera, Hizketaldiak programaren barnean, Diego Lunak zinemaren botere eraldatzaileari buruzko hitzaldia eskainiko digu. Aktore, zuzendari eta ekoizle gisa nola Mexikon hala Mexikotik kanpo izandako esperientziatik eta Ambulanterekin —dokumentala eraldaketa sozial eta kulturalerako tresna gisa bultzatzeko Lunak Gael García Bernalekin eta Elena Fortesekin 2005ean sortutako erakundearen— duen loturatik abiatuta, film bat pantailatik ateratzen denean gertatzen denari buruz hausnartuko du: eragiten dituen elkarrizketak, biltzen dituen komunitateak eta ingurunea behatzeko eta eraldatzeko modu berriak irekitzeko duen gaitasuna. Topaketaren moderatzailea Noemi Cuetos izango da, ICEX España Exportación e Inversiones erakundeko Zinema Sektoreko burua.
Azkenik, Zinemaldiaren hainbat egoitzatan stand mugikor eta elkarreragile bat ipiniko da, sariaren helburuen berri emateko eta ikus-entzuleen artean ezagutarazteko. Jolas eta eduki didaktikoen bidez, hainbat belaunalditako pertsonek GJHen garrantziaren berri izango dute eta etorkizunerako baliagarriak liratekeen edukiak garatu ahalko dituzte.
Agenda 2030 Euskadi Basque Country saria Donostia Zinemaldiaren eta Eusko Jaurlaritzako Komunikazio eta Berrikuntza Sozialaren Idazkaritza Nagusiaren arteko akordioaren esparruko saria da, eta bosgarren urtez jarraian lehiaketaren babesle ofizial gisa finkatzen du 2030 Agenda. Aintzatespen horrek, kalitate zinematografikoa ez ezik, zinemak Garapen Jasangarrirako Helburuekin duen konpromisoa ere balioesten du, bereziki 16.arekin, bakea, justizia eta erakunde sendoak sustatzean zentratutakoarekin, hain justu.
Sail Ofiziala - Emanaldi Bereziak
1974. Ana 19 urteko neska errebeldea da. Gaueko ihesaldi baten ondoren, aitak Emakumearen Babeserako Patronatuaren eskuetan jartzea erabakiko du. Bartzelonatik Madrilera eramango dute, mojek zuzendutako erreformatorio batean sartzeko eta diziplina-erregimen basati baten mende jartzeko. Bertan, Soleren —bizitasun kutsakorra duen herriko neska baten— eta egoera berean dauden beste neska batzuen lagun egin eta kontsolamendua eta babesa bilatzen saiatuko dira elkarrekin.
New Directors
Jamalek eskizofrenia du diagnostikatuta eta osasun mentaleko arazoak dituzten beste pertsona batzuekin bizi da egoitza batean. Medikazioaren albo-efektuek frustrazioa sortzen diotenez, hartzeari utziko dio; horren ondorioz, entzuten dituen ahotsak geroz eta ohiko eta biziagoak izango dira. Jamalen aldartea gero eta ezegonkorragoa izango da. Kyla ezagutuko du egun batean, beste egoiliar bat. Haatik, ahotsak biziagotu ahala, Jamalek aurre egin beharko dio errealitatearen eta familiarekin bizitako jazokizunen arteko lerro lausoari, ahots horiekin adiskidetu nahi badu.
Horizontes Latinos
Bizitza hobe baten bila, Lucilak bere anaia Diegorekin bidaiatzen du Mexikotik, amarekin topo egiteko Madrilen. Amak zortzi urte eman ditu Madrilen legez kanpo lanean, seme-alabak mantentzeko. Iristen direnean, bizitza uste zutena baino gogorragoa izango da anai-arrebentzat.
Kolonbiako gatazka armatuan, semearen arrastoa galdu zuen Marthak; azken deshobiratzean hezur-kointzidentziarik ez delako albistea jasoko du emakumeak. Bide instituzional guztiak agortu ondoren, emakume talde batengana jo eta Sandra ezagutuko du. Sandrak zurrumurru bati buruz hitz egingo dio: "Lautadetatik urruneko herri batean, hildako bati mesede bat eska diezaiokezu". Elkarrekin joango dira harantz bi protagonistak, erantzun bila.
Perlak
Fatherland Thomas Mann idazlearen —Literaturako Nobel sariaren irabazlearen— eta haren alaba Erikaren —aktore, idazle eta rally-pilotuaren— arteko harremanean dago zentratuta. 1949ko udan, Gerra Hotzaren goren-unean, aita-alabek errepide bidezko bidaia gogor eta hunkigarri bati ekin zioten, Buick beltz batean, erortzear zen Alemania batean zehar: Frankfurtetik (Amerikako Estatu Batuen menpe) Weimarreraino (Sobietar Batasunak kontrolatua). AEBetan 16 urte erbesteratuta eman ondoren, Thomas Mannek aurre egin beharko dio, aberri banadu bati ez ezik, bere familiaren barneko haustura sakon bati ere bai.
Gheorghiu familia, bikote errumaniar-norvegiar oso erlijioso bat izanik, fiordo urrun batean kokatutako herri batera joan da bizitzera, eta harreman estua garatuko du bizilagun berriekin, Halberg familiarekin. Seme-alabak lagun egingo dira, hezkuntza-desparekotasunak egonik ere. Elia Gheorghiu nerabea, egun beaten, gorputzean ubeldurak dituela agertuko da ikastetxean, eta komunitateak zalantza izango dute: gurasoek seme-alabei ematen dieten hezkuntza tradizionalak zerikusirik izango ote du horrekin?
Hiru gizonen bizitza interkonektatuen narrazioa, hiru garaitan. Sexualitateak eta desioak, minak eta herentziak estuki lotutako hiru existentzia. Federico García Lorcaren azken lanetako bat, amaitu gabea.