Donostia Zinemaldiak eta Elias Querejeta Zine Eskolak, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kultura Departamentuaren babesarekin, Zinemaldiaren artxibo historikoa ikertzeko José Ángel Herrero-Velarde beken laugarren edizioa bultzatzen dute. Programa honen helburua da Zinemaldiaren artxibo historikoaren ikerketa sustatzea, testu akademiko argitaragabeak sortzeko, iturri nagusi moduan erabilita Zinemaldiaren artxibo historikoa. Hala, jaialdiaren iragana aztertzeaz gain, orainarekin eta etorkizunarekin etengabeko solasaldia ezarriko da. Beka-programaren azken xedea da hiru ikerketa-artikulu sortzea, programan parte hartzen duten erakundeek osatuko duten batzorde batek gainbegiratuko dituena.

Bekak eskuratzeko bi bide daude: Euskal Autonomia Erkidegoan jaio edo bizi diren pertsonek eta Espainiaren gainerakoan jaio edo bizi diren pertsonek eskatu dezakete beka. Bi kasuetan, gutxienez bi urtez bizi izan direnak hartuko dira kontuan. Gaia, metodologia eta ikerketa-iturriak adierazi beharko dira proiektuan, eta asmo-gutun bat eta curriculum vitaea atxiki. Zinemaldiaren artxiboaren webguneko plataforman aurkeztu behar dira eskaerak. Han daude, halaber, deialdiaren oinarriak eta xehetasun guztiak. 

Ikerketa-proiektua aurkezteko epea datorren ostiralean (martxoak 6) hasi eta apirilaren 20an bukatuko da. Hautagaiak ebaluatzeko eta hautatzeko ardura duen batzordea Donostia Zinemaldiko eta Elías Querejeta Zine Eskolako profesionalek osatuko dute. Hautatutako hiru proiektuak maiatzean jakinaraziko dira eta egonaldia uztailaren 13tik 24ra egingo da. 

Egonaldiaren baldintzak

Hautatutako ikertzaileek 3.000 euroko dirulaguntza bana jasoko dute. Halaber, Artxiborako sarbidea izango duten bi asteetan izandako kontsulta-egunei dagozkien dietak eskainiko dira. Horrez gain, programak Gipuzkoan bizi ez diren onuradunen bidaia eta ostatua ordainduko ditu. 

Tabakalera eraikineko egonaldi-fasean, non Zinemaldiaren artxiboa osatzen duten material guztiak dauden, Euskadiko Filmategian Interneteko konexioa duen lan- eta kontsulta-gune bat eskainiko da. Bestalde, eraikinean eta aldamenekoetan dauden funts eta artxibo zinematografikoetarako sarbidea bermatuko da, eta eraikineko baliabide eta jardueretarako sarbidea emango da, hala nola zinema-saioetarako, tailerretarako eta eskola magistraletarako.  

Lanak (6.000 eta 10.000 hitz artean izan beharko dituzte) zortzi hilabeteko epean amaitu beharko dira, hautaketa-egunetik kontatzen hasita, eta, gehienez, bi hilabeteko luzapena eskatzeko aukera izango da. 

Hala, Donostia Zinemaldiko artxibo historikoko 4.200 dokumentu digitalizatu inguru (korrespondentzia, argazkiak, kartelak, egunkariak, aldizkariak…) online kontsultatzeko eskuragarri daude Artxiboa atarian. Horrez gain, web-atari horrek materialen 39.000 deskripzio-fitxa baino gehiagoko katalogo bat eskaintzen du, irakasle eta ikertzaile profesional eta espezialistek eskatuta azter daitezkeenak. Artxiboa atarian eskuragarri daude Zinemaldiaren eta Kutxatekaren funtsetako 3.000 argazki ingururen digitalizazioak; Zinemaldiko egunkarien 742 ale, 1953tik gaur egunera artekoak (egungo Zinemaldia aldizkaria); Zinemaldiko ia edizio guztietako 322 kartel inguru; bai eta Artxibo Orokorreko eta Prentsako hautatutako materialak ere. 

José Ángel Herrero-Velarde Notario zuzendaritza- eta hautaketa-batzordeko kidearen omenezkoa da beken izena. Zinemaldiko funtsezko figura izan zen azken lau hamarkadetan, eta 2022an zendu zen. 

Lehen hiru edizioetako ikerlanak

• Felipe Cabrerizo: Leiho bat ekialdera: eremu sobietarreko zinemaren sarrera Espainian Donostia Zinemaldiaren bitartez.
• Endika Rey: Norabide berriak: zuzendari berriak Zinemaldian.
• Neus Sabaté: Josefina Molinaren, Pilar Miróren eta Cecilia Bartoloméren arteko elkartzearen aztarnak.
   
• Minerva Campos: Donostia Zinemaldiaren «A» jokoan: negoziazioak FIAPFekin eta diplomazia zinematografikoa (1953-1985).
• Violeta Kovacsics: Trantsizioko zinema eta Donostia Zinemaldia.
• Aida Vallejo: Topaketak Zinemaldian. Donostia Zinemaldiaren historia soziokultural bat haren espazioen bitartez.

• Harri X. Fernández: Eta nork animatzen du zinema-jaialdi hau? Hurbilketa eta testuinguruak; animazio-zinema Europako zinema-jaialdi orokorretan XX. eta XXI. mendeetan: Zinemaldiaren kasua, 101 zaunketatik euskal utopia feministara.
• Sonia García López: Matxinadarako haziak: Zinema Eskolen Nazioarteko Jardunaldiak (1960-1966).
• Carlos F. Heredero: Ispilua ispiluaren aurrean. Espainiako Zinema Berria eta Donostia Zinemaldia.

• Asier Aranzubia: Zinema-jaialdiek lan zinematografikoek kritikaren eta akademiaren legitimazioa lortzeko prozesuan jokatzen duten ezinbesteko eginkizuna. Donostia Zinemaldiaren eta ‘El espíritu de la colmena’ filmaren kasua.
• Zigor Etxebeste: Zuzendarien elitea: Miguel de Echarriren aroa. Hollywood klasikoko zuzendariak Donostiara etorri ziren urteak (1967-1977).
• Paula Arantzazu Ruiz: Desarrollismoaren eta trantsizioaren Espainian zine zientifikoko jaialdien ekosistema sortzeko orduan 1965etik aurrerako Donostiako Zinema eta telebista hezigarri, zientifiko eta kulturalaren nazioarteko jardunaldiek jokatu zuten eginkizuna.