Bizkaia, 1930. Ekaitz gogor baten ondorioz, barnean tonaka ikatz dituen itsasontzi ingeles bat hondartu egin da. Gauean, Algortako herritarrak kostaldean bildu dira urre beltza erreskatatzeko. Sabas Jaureguik zorte-kolpetzat jotzen du jazoera; Josefak —Sabasen emazteak—, berriz, seinale txartzat. Josefaren erreguei jaramonik egin gabe, Sabasek ekaitzera eramango ditu semeak. Familiak pentsaezina egingo du negu gorritik salbatuko dituen ikatza babesteko... edo betiko kondenatzeko.

Mundu guztiak ezagutzen du Karlos Arguiñano. Izan ere, ia berrogei urte daramatza gure bizitzan, telebistaren bitartez kozinatzen irakasten, ikus-entzuleak bereganatu bitartean. Halere, mundu guztiak ezagutzen al du ala mundu guztiak uste du ezagutzen duela? Film honek bere eremu intimoenetan erakusten du Karlos, baita bere errutinatik oso urruneko egoeretan ere, nola Karlosi berari hala oso gertu dituenei entzunez, pertsonaiaren atzeko pertsonaren bila.

300 haritz behar izan zituzten lehenengo baserriak egiteko. Basoa agortu zenean, zura harriarekin ordeztu zen, eta agerian geratu zen identitatea irauteko eraldatzen dela. Arantzazuko kriptan, Mahaia Kolektiboko 23 sukaldari esperientzia sakon batean murgildutako artistekin bildu dira galdera funtsezko bati heltzeko: nola eutsi identitate propioari gaur egun? Erantzun itxietatik urrun, 300 Haritzek kide izateak eta aurrera egiteak zer esan nahi duen hausnartzen du, jatorria galdu gabe betiere.

25 urteko ibilbidearen ondoren, Gatibu rock-taldeak agur esango die agertokiei belaunaldi oso baten soinu-banda bihurtu ondoren. Dokumentalak taldekideei jarraitzen die azken bira honetan, une erabakigarriak eta emozioz beteriko pasarte intimoak atzemanez. Bira baten kronikatik haratago, filmak denboraren joanaz, eraldaketa pertsonal eta kolektiboaz, heldutasunaz eta agur esaten jakitearen garrantziaz hausnartzen du.

"1935eko amaieran, Miguel Bargak —nire birraitonak— familia Tolosan utzi eta jaioterrira itzuli zen, Burgosera. Familiari jakinarazi zioten Miguel gerran hil zela. Miguelen gorpua ez zen inoiz itzuli. Birraitonaren heriotza tabu familiarra izan zen hainbat hamarkadatan; alabaina, 2018an Gogora Institutuaren DNA programak haren gorpuzkiak identifikatu eta datu asko ezagutu genituen, bi galdera garrantzitsu erantzun gabe geratu baziren ere: zergatik joan zen hara eta zergatik hil zuten?" (Izaskun Arandia)

2025ean, Eusko Jaurlaritzak, EITBk eta Euskadiko Filmategiak 80ko hamarkadaren erdialdean erabat euskaraz zuzendutako lau film ertain berreskuratu eta zaharberritu zituzten. Prozesu luze eta labaina izan zen, Bolognako L'Immagine Ritrovata laborategietarako bidaia bat barne hartuta. Dokumentala EITBren ekoizpen propio da, eta lau zuzendarien bidaia eta Italian egindako lehengoratze-prozesua jasotzen ditu. Izan ere, garrantzitsua da horrelako istorioak ere kontatzea.

Izarrak filmaren jomuga euskal gastronomia eta Donostia ingurua mundu-erreferente berdingabe bihurtzera eraman duen ibilbidea aztertzea da. Pasaiatik duela bost mende dirutza eta ongailuen bila abiatutako itsas espedizioetatik Euskal Sukaldaritza Berriaren iraultzaraino, dokumentalak identitatea eta lurraldea uztartzen ditu gaur egunean Gipuzkoara etorkizun oparo baten bila datozenen eta itsasoari eta lurrari begirako tradizioa bizirik mantentzeko ahalegintzen direnen istorioekin.

Álex Angulo hil eta hamar urtera, Dodó —aktoreak Txinan adoptatutako alaba— Taiwandik itzuli da aita benetan nor izan zen jakiteko. Haren maleta sekretuarekin, Bilbon eta Madrilen zehar dabil, senideekin, adiskideekin eta zinema, antzerki eta telebistako profesionalekin topo egiteko. Testigantzek eta obren zatiek Álexen memoria artistikoa eta gizatiarra berritzen dute, Dodók galdutako lotura berreskuratu eta bere burua aurkitzen duen bitartean.

Munduaren bi muturretan, milaka kilometroko distantziara bizi diren bi komunitatek itsasoarekin bizitzeko modu bera partekatzen dute. Haenyeoak —Jeju uharteko emakume urpekari ospetsuak— batetik, eta euskal kostaldeko saregile, batelari edo arraunlariak bestetik; dokumentalak zubi soziokultural bat eraikitzen du itxuraz oso desberdinak diren baina balio partekatuengatik, bizi-erritmoengatik eta ingurune naturalarekiko harremanagatik sakonki lotuta dauden bi lurralderen artean.

1945eko abuztuaren 6an, Enola Gay bonbaketariak gizakiak inoiz asmatutako zamarik hilgarriena zeraman. Goizeko 8:15:17an, lehen bonba atomikoa jaurti zuten Hiroshimara. Oroimen kolektiboan geratu den irudia onddo nuklearrarena da, zerutik ikusita, baina ez erretzen ari ziren gorputzena, ezta horiek salbatu nahian zebiltzan eskuena ere. Ikuspegi hori jesuita euskaldun batek izan zuen, Bilbon jaiotako misiolari batek: Pedro Arrupek.

Zuzendari bat haurtzaroko etxera itzuliko da, lau urte zituenean gurasoen haustura eragin zuen eztabaida aktoreekin birsortzeko. Inprobisazioaren eta artifizio propioa agerian uzten duen filmaketaren bidez, inoiz usatu gabeko oroitzapenak eraikiko ditu. Alabaina, eszena errepikatu ahala, jarraibideak ezegonkortu eta berritzearen eta desiraren arteko muga lausotzen hasiko da.

Inork ez du gogoratzen bere lehen jolasaldia eskolan. Egun hartan ez zegoen heldurik. Ni jolastokian nintzen. Zortzi urtean haur talde bera filmatu nuen, neure buruari galdezka: nola hazten gara besteen begiradapean? Urteak igaro ahala, jolastokiko jokoak rol-joko bihurtu ziren; "jada ez zara nire laguna" jokoak "zu ez zara jolastuko" joko bihurtu ziren. Egun batean berandu iritsi nintzen. Oihuen ondoren, Élise nola jotzen zuten ikusi nuen. Nola ez nintzen lehango konturatu?

Víctor alargunak eta haren alaba txiki Juliak Espainiatik ihes egin behar izan dute, 1939ko urtarrilean frankistek Bartzelona hartu baitute. Frantzian kontzentrazio-esparruei eta laztasunei aurre egin beharko diete. Haatik, ihes egiteko aukera bat dute: Winnipegen —Nerudak eta Parisko kuakeroek pleitatutako zamaontzi batean— ontziratzea, beste helmuga batera salbu iristeko, Valparaísora (Txile), non bizitza berri bati ekin ahalko dioten.

Hileta laikoen enpresa baten jabea zarenean. Mozkor gidatzeagatik gidabaimena kendu dizutenean. Zu baino 25 urte gazteagoa den praktiketako ikasle batez maitemintzen zarenean. Zure alaba uste zuen aita ez zarela ohartzen hasten denean. Dirua eskatu zenion boxeolari erretiratua zure atzetik dabilenean. Heriotza bizitza baino gehiago interesatzen zaizunean... Zer atera liteke gaizki?

1974. Ana 19 urteko neska errebeldea da. Gaueko ihesaldi baten ondoren, aitak Emakumearen Babeserako Patronatuaren eskuetan jartzea erabakiko du. Bartzelonatik Madrilera eramango dute, mojek zuzendutako erreformatorio batean sartzeko eta diziplina-erregimen basati baten mende jartzeko. Bertan, Soleren —bizitasun kutsakorra duen herriko neska baten— eta egoera berean dauden beste neska batzuen lagun egin eta kontsolamendua eta babesa bilatzen saiatuko dira elkarrekin.

Araba, XIX. mendea. III. Karlistaldia hilzorian dagoen bitartean, emakume batzuk itota agertzen dira Gasteizko kanpoaldean. Ángela Berrosteguieta, biktimetako baten ahizpa, justizia bila dator, frogatzera Juan Díaz de Garayo nekazari analfabetoa dela kriminala, hain justu. Haatik, Pío Pinedok —aguazilen buruak— aurre egin beharko die gerra-garaiko baliabide faltari, batetik, eta agintarien presioari, bestetik; izan ere, hilketen bolada gero eta handiagoa ezkutatzea nahiago dute agintariek.

Leok eta Loreak elkar maite izan dute. Agian elkar maite dute oraindik. Baina zerbait hautsi zaie. Harremana, bost urteren ondoren, amaitu egin da. Aita gaixoarekin kargatzen du Leok, erantzukizunaren eta pisatu egiten dion deskonexio emozionalaren artean harrapatuta. Lorea, gaizki ordaindutako lanen eta krisi pertsonalen artean nahastuta, berrosatzen saiatuko da nondik hasi oso ondo jakin gabe. Bi gorputz nekatu eta bakar dira, prekarietateak, konpondu gabeko arazoek, agidanez edozertara —maitasunera, egonkortasunera, heldutasunera, lasaitasunera, norberaren gogobetetasunera...— beti berandu iristen den belaunaldi baten herentzia emozionalak zeharkatzen dituztenak.

“Film honetan hamalau aldiz eroriko da gaua. Zenbatuko ditugu”. Horrela abiatzen da gaueko bidaia musikal hau, Jorge Oteiza euskal artistaren unibertsoan barna doan ibilbidea, non, oroz gain, barnealdeko gau bat nagusituko den: Arantzazuko santutegiko organoaren ondoan gertatzen dena. Han giltzapetuko da Oskar Alegria zinemagilea, hamalau gau horiek Iñar Sastre pianistari kontatu eta kantatzeko, azken honek filmaren irudiak ikusi gabe ere, teklen bidez irudikatzeko helburuarekin. Desafio horretatik sortuko da 14 ilargik, 14 iluntasunek eta 14 misteriok osatuko duten frisoa. Hamalau, Oteizak Arantzazuko fatxadan jartzea lortu zuen apostoluen kopurua delako; eta hamalau, hark berak zioen bezala: “gehiago kabitzen ez zirelako”.

El Caminante Donostiara iritsi da, edertasun argitsuko paisaia batera. Kolore gorri okreko zerrenda bat astiro mugitzen da basoetan zehar eta haizearen eta itsasoaren ertzetan zehar, gauaren zarataren eta egunaren lasaitasunaren artean. Pausoka, askoren begien aurrean dabil: munduaren handitasunean irudi lasaia, pertsona ezezagunen oroimenean arrasto iheskorra utziz. Iragana eta oraina elkarrekin fusionatzen dira. Hala sorkuntza nola natura hauts bihurtuko dira.

Matteo tenis-partida bat jokatzen ari da emaztegaiz jantzitako emakume bat pistan sartzen denean. Greta da. Zapatak erantzi, erraketa bat hartzen du eta jokatzea proposatzen dio. Zazpi urtez, Matteok emakume hori izango du gogoan. Biek beren bide eta bizitza paraleloak egiten dituzten bitartean, badirudi patuak ez dituela berriro elkartu nahi. Baina egun batean berriz elkartzen dira eta agian, orain bai, haien unea iritsi da. Gaur gauean gertatuko al da?

Bi gizon-emakumek kostaldeko hiri batera egindako bidaia gogoratzen dute. Euren ahotsak garai zehaztugabe batetik iristen dira, non iragana eta oraina nahastu egiten baitira. Oroitzapenak ordenarik gabe gainjartzen dira: begiratoki bat, kafe bat, hondartza ilunabarrean, parke bat, eta, bereziki, bingo-areto bat. Zoriozko joko honen partida batek eta gizonak irabaziko duelako susmoa izango dira oroimenaren erdigune. Hiria postal gisa hedatzen da eta postal horren gainean kontatzen da iristear den banantzea.

Zer dago Pedro Subijanaren bibotearen atzean? Euskal Sukaldaritza Berriaren bultzatzaileetako baten erretratu pertsonal eta profesionala: 50 urte baino gehiago bizitzari eta sukaldaritzari eskainita, eta gaur egun belaunaldi berriei transmititzen zaien ondarea.

Aliciak eta Gonzalok —erdi-klaseko bikote batek— Fer semea eliteko ikastetxe sekular batean matrikulatzeko aukera izango dute. Gurasoentzat, goi-klasean hanka sartzea esan nahi du horrek: adiskide berriak, diru gehiago, abantaila ugari. Semearengatik egiten dutela esaten dute. Izuen eta printzipio moralen arteko kontraesan zoragarri honetan, senar-emazteen asmo handiek agerian utziko dute noraino iristeko prest dauden klase sozialez aldatzeko.

Telebistarako film gisa sortua bazen ere , Go!azenek hamahirugarren denboraldia izango du aurten. Euskal Herrian ekoitzitako lehen telesail musikala Basakabi udako kanpamendura itzuliko da berriz beste uda bat kontatzeko, euskal abesti nola berri hala klasikoen bertsioez lagunduta. Denboraldi berria umorez eta abenturaz beteta egongo da.

Hau Sandra Sánchezen istorioa da; konbentzio guztiak desafiatu zituen Sánchezek, garai guztietako karateka onena bihurtu zen arte. Sandrak, Jesús del Moral entrenatzaile eta bizikideak gidatuta, ezinezko bidaia bati ekin zion: 39 urterekin urre olinpikoa konkistatzea, kirol batean non japoniarrak nagusi diren eta beteranoenak 30 urterekin erretiratzen baitira. Maitasun-, handitasun- eta borroka-kontakizun bat, karateaz haraindi doana eta legenda bihurtzen dena. 

Lehen aldiz eszenatoki batera igo eta lau hamarkada geroago, Fermin Muguruzak eskala handiko bere azken birari ekin dio: 40 urteko musika, konpromiso eta erresistentzia kulturala ospatzeko bidaia kolektiboa. Dokumental musikal honek ibilbide horren pultsua jasotzen du; kontzertu jendetsuak, kilometroak errepidean, bidean zehar egindako topaketak eta belaunaldiak zeharkatu dituen energia partekatua, Kortatu eta Negu Gorriak taldeetatik hasi, gaur egungo bakarlari ibilbideraino.

Ander kartzelatik atera berri da kondena burutu ondoren eta aitaren etxera itzuli da. Familiarekiko harremanak hautsita bazituen ere, itzultzean nostalgia sentituko du Anderrek, eta ukitzea lortuko duen maitasun baten aurrean kokatuko du hiri-paisaiak. Itzultzean, bere lagun onen Yulekin egingo du topo berriz; litekeena da Yulek Ander ordeztu izana Anderrek etxetik alde egin zuenean. Alabaina, ezingo dute euren patu bortitz baina saihetsezinetik ihes egin, gizartea den bezalakoa delako.

Institutuko ikasle ohien festa bat dela-eta, Julenek ikaskide ohi batzuekin egingo du topo berriz 10 urte geroago. Ez du gogorik joateko, baina Melyssarekin —garai hartatik lagun izaten jarraitzen duen bakarrarekin— batera bertaratuko da. Alabaina, ikaskide guztien artean, Ibai da aurkitzea espero ez zuen bakarra, haurtzaroko lagun handia izan zena eta gaur bertan espetxetik atera berri dena. Hain zuzen ere, Ibaik norbait hil zuen duela hamar urte, inori azalpenik eman gabe.

Haurdun dagoela jakingo du Bertak. Ez daki zer egin, ez baitago seguru Manelek —bere mutil-lagunak— maite ote duen. Bere adiskide Sílviak gomendatuta, Maneli burundanga —egiaren droga— ematea erabakiko du. Alabaina, droga efektua egiten hasten zaionean, askoz ere harrigarriagoa izango da Manelek aitortutakoa: ETAren komando baten parte dela, hain zuzen.

Afari-solasaldi haiei ohorez, mahai berean elkartzen ditugu Pedro Subijana, Tatus Fombellida eta Ramón Roteta eta garai hartako beste kide batzuk, eta Elena Arzak, Hilario Arbelaitz eta Martín Berasategi, geroago egin zutenak bat bilerarekin, bizipen haiek partekatzeko eta kontakizuna lehen pertsonan eraikitzeko, Andoni Luis Adurizen gisako testigantzekin batera. Bitartean, sukaldari belaunaldi berri batek Euskal Sukaldaritza Berriaren mugimendu hartako platerik ikonikoenetako batzuk berrinterpretatzen ditu.

Hil-beila batean inurriak hilkutxan sartzen dira. Desio ere baden papertxo bat. Kaseteak hildako amaren ahotsarekin. Etxe bat amona batekin, zuloak egin eta horietan sartzen dena. Urtebetetze-txapela duen kutxa bat eta kandelei putz egin ezin dien begiak.
Marinak frutak ernamuintzen ditu, mutil-lagunarekin borrokatzen da, pizza jaten du eliza batean. Amaren gezurrezko audioak sortzen ditu. Kaseteak birbobinatzeko eta berridazteko erabiltzen ditu. Oroitzapenak asmatzea. Familia orok gordetzen du legoaia bat gorputzean memorian baino lehen.