Horizontes Latinosek hamabi lan izango ditu, eta Donostia Zinemaldiaren 74. edizio honetan Ricardo Alves Jr. brasildarraren A Professora de Francês / The French Teacher lanaren mundu-estreinaldia hartuko du. Valentina Maurelen Siempre soy tu animal materno / Forever Your Maternal Animal filmak sailari hasiera emango dio, eta Marcelo Martinessik emango dio amaiera bere Narcisorekin. Programazioa Cannes, Berlin eta Locarnoko jaialdietan izendatutako eta saritutako hainbat film luzek osatuko dute. Hautatutako pelikulek —Latinoamerikan partzialki edo osorik ekoitziek, jatorri latinoko zinemagileek zuzenduek edo komunitate latinoetan girotutakoek— Horizontes Make & Mark saria lortu ahalko dute.
Marina De Tavira, Daniela Marín Navarro eta Mariangel Villegas antzezleek emakumezko aktore onenaren saria beretu zuten Cannesko Un Certain Regard atalean Siempre soy tu animal materno / Forever Your Maternal Animal pelikulan egindako lanagatik. Valentina Maurelen (San Jose, 1988) bigarren filmak emakume gazte baten istorioa kontatzen digu: Europatik Costa Ricara itzuli eta etxera iristean, ikusiko du familia zeharo bananduta dagoela. Bere lehen lan Tengo sueños eléctricosekin (2022), zinemagile costarricarrak hogeita hamar golardo baino gehiago jaso zituen nazioartean, hala nola zuzendari, emakumezko aktore eta gizonezko aktore onenenak Locarnoko zinema-jaialdian, eta Horizontes saria Zinemaldian.
A Professora de Francês / The French Teacher filmaren —Ricardo Alves Jr. zinemagilearen (Belo Horizonte, 1982) fikziozko laugarren film luzearen— mundu-estreinaldia ere hartuko du Horizontes Latinosek. Zuzendari, gidoigile, ekoizle eta antzerki-zuzendari brasildarrak zinema esperimentalaren, fikzioaren eta ez-fikzioaren artean egin du bere ibilbidea, eta thriller psikologiko bat aurkeztuko digu oraingo honetan: aita gaixotu ondoren, emakume bat etxera itzuliko da; kongregazio erlijioso batek harrera egingo dio eta protagonistaren identitatea eta zentzutasuna kolokan geratuko dira.
2023ko WIP Latamen aurkeztu ondoren bere lehen lana —Selva / Jungle—, Juan Miguel Gelacio (Bogota, 1995) eta Esteban Hoyos García (Bogota, 1995) kolonbiarrek osatutako bikotea Donostiara itzuliko da zuzendutako azken lanarekin: Cinco años, cuatro meses / Five Years, Four Months. Karlovy Varyn estreinatutako filmak —postprodukzio-fasean zegoenean WIP Latam onenarentzako EGEDA Platino Industria saria jaso zuenak A la hora de poner la mesa ya no éramos cinco izenburuarekin— emakume baten istorioa kontatzen digu: Kolonbiako gatazka armatuan desagertu zitzaion semea, eta hura aurkitzeko zurrumurru ilun baten arrastoari jarraituko dio.

El tren fluvial / The River Train pelikulak bederatzi urteko malambo-dantzari baten ametsa kontatzen digu: trenez bidaiatu eta Buenos Aires ezagutu nahi du mutikoak. Filma —Lorenzo Ferrok (Buenos Aires, 1998) eta duela gutxi hildako Lucas A. Vignalek (Buenos Aires, 1997-2026) zuzendua— Berlinaleko Perspectives ataletik igaro ondoren iritsiko zaigu Donostiara. Ferro lehenengoz izango da Donostian zinemagile gisa, baina hainbatetan izan da jada, ordea, aktore gisa: El Ángel / The Angel (Perlak, 2018), Simón de la montaña / Simon of the Mountain (Horizontes Latinos, 2024), Cómo ser Pehuén Pedre / How to Be Pehuén Pedre (Zabaltegi-Tabakalera, 2024), etab. Hainbat aintzatespen jaso zituen lan horiengatik. Zuzendari gisa, Ferroren lehen lana La Pasión (2025) film laburra izan zen, Vignalerekin zuzendua. Vignalek, bestalde, musika-industrian espezializatutako errealizadore gisa egin zuen lan luzaroan, besteak beste, Bizarrap, Nicki Nicole eta Nathy Peluso artistekin lankidetzan. Horrez guztiaz gain, Tripolar 360 (2024) dokumentalaren egilea da, baita fikziozko hainbat film labur eta ertainena ere.
Alessandra Sanguinetti argazkilari itzaltsuak (New York, 1968) zuzendu duen lehen film luze La ilusión de un verano sin fin / The Illusion of an Everlasting Summer erakutsiko digu, Locarnoko zinema-jaialdiko Cineasti del Presente atalean aurkeztutako ez-fikzioa. Pelikula 25 urtean zehar filmatu da, eta Guille eta Belinda lehengusinen istorioa kontatzen digu: Argentinako panpan bizi dira protagonistak, eta haurtzaroko fantasiatik eta nerabezaroko nahietatik amatasunaren erronketara nola igarotzen diren erakusten digu obrak. Magnum Photoseko kide izanik 2007az geroztik hona, Sanguinettiren obrak hainbat museotako bildumen parte dira: New Yorkeko MoMA, San Francisco Museum of Modern Art, Houstongo Museum of Fine Arts eta Buenos Airesko Arte Ederren Museoa.
2025ean Horizontes Latinos sailari Limpia filmaren mundu-estreinaldiarekin eman ondoren hasiera, Dominga Sotomayor txiletarra (Santiago, 1985) Zinemaldira itzuliko da La Perra erakustera. Filmak Palm Dog sari bat jaso du Cannesko Quinzaine des Cinéastes atalean. Pilar Quintanaren izen bereko eleberriaren egokitzapen librea da: izan ez zen amatasun batengatiko dolu intimoa jorratzen du, zeinaren zauriak berriro irekitzen diren abandonatutako txakurkume bat agertzen denean. Zinemagile txiletarrak, gainera, De jueves a domingo (2012) eta Tarde para morir joven (2018) film luzeak eta Correspondencia film laburra —Carla Simónekin batera zuzendua— (Zabaltegi-Tabakalera 2020) ere zuzendu ditu.
Bruno Santamaría Razo (Mexiko Hiria, 1986) argazki-zuzendari eta ez-fikziozko film luzeen egileak fikzioari ekin dio oraingoan Seis meses en el edificio rosa con azul / Six Months In a Pink & Blue Building obrarekin. Cannesko Semaine de la Critique atalean estreinatu zen, 2022an Koprodukzio Foroko Proiektu Onenaren Saria eta DALE! Saria (Europa-Latinoamerika Garapena) beretu ondoren. Filma 90eko hamarkadan dago girotuta, Mexikon, eta 11 urteko haur bat du protagonista nagusi, lagunik onenak desioa pizten diola deskubrituko duena, GIBa detektatu dioten aitaren kondizio berriari aurre egin bitartean.

Film horietaz guztietaz gain, gogoraraztekoa da koprodukzio espainiarreko beste batzuk —jada iragarriak— ere bilduko dituela sailak: Diego Lunaren Ceniza en la boca / Ashes, Fernanda Tovarren Chicas tristes / Sad Girlz, Manuela Martelliren El deshielo / The Meltdown, Fernando Eimbckeren Moscas / Flies eta Marcelo Martinessiren Narciso.

Horizontes Latinos osatzen duten hamabi lan hauek Horizontes Make & Mark saria irabazteko hautagai izango dira. Horizontes Make & Mark sariaren bidez, 35.000 euro ematen zaizkie film irabazlearen ekoizle nagusiari eta Espainiako banatzaileari. Halaber, behean adierazitako filmak, zuzendari(ar)en lehen edo bigarren lanak izanik, Gazteriaren DAMA Sarirako hautagaiak ere izango dira (18-25 urteko 150 ikaslez osatutako epaimahai batek ematen du DAMA Saria): Narciso; Chicas tristes; El Deshielo; Cinco años, cuatro meses; El tren fluvial; Soy tu animal materno; eta La ilusión de un verano sin fin.
Europan ikasten urteak eman ondoren, Elsa familiarengana itzuli da, Costa Ricara. Han, ikusiko du ahizpa txikia bakarrik bizi dela familia-etxean eta geroz eta jarrera hotz eta bakartiagoa duela, bere mundu propioan bizi balitz bezala. Bitartean, gurasoak euren bizitza propioan murgilduta daude. Aita alde batetik bestera dabil, amorantetik amorantera, eta ama, berriz, gaztaroan idatzitako poema erotikoen berrargitalpenean dago kontzentratuta; bietako inork ez du ulertzen zein larria den familiaren egoera.
Paraguai, 1959. Erregimen militar itogarri batean, Narciso Buenos Airesetik itzuli da, rock-and-rollak liluratuta. Karismatikoa, enigmatikoa eta nola gizonek hala emakumeek desiratua, irratiko izar eta askatasunaren sinbolo bihurtuko da laster. Baina ikuskizun baten ondoren, hilik agertuko da. Isiltasunak eta beldurrak egia itotzen duten herrialde batean, nork hil du Narciso?
Belo Horizonten bizi da Graça bere neska-lagun frantsesarekin; frantses-eskola partikularrak ematen ditu han. Egun batean, aitak osasun-larrialdi bat izan eta emakumeak haurtzaroko etxera, aldirietara, itzuli beharko du. Hor, kongregazio erlijioso baten buru den bizilagun batek laguntza eskainiko dio. Kongregazioa Graça «bere lekura» itzultzen saiatu bitartean, intolerantzia- eta fanatismo-mundu batean harrapatuta geratu eta erotasunerako bidaia aztoragarri bati ekingo dio protagonistak.
Bizitza hobe baten bila, Lucilak bere anaia Diegorekin bidaiatzen du Mexikotik, amarekin topo egiteko Madrilen. Amak zortzi urte eman ditu Madrilen legez kanpo lanean, seme-alabak mantentzeko. Iristen direnean, bizitza uste zutena baino gogorragoa izango da anai-arrebentzat.
La Maestra eta Paula euren taldeko igerilari onenak eta lagunik onenak dira, baina festa batean jazotako gertakari batek dena nahasiko du. La Maestra bizia eta geldiezina da, eta lagunik onenarengan zerbait aldatu egin dela nabarituko du: orain triste dago. Egia argitara ateratzen denean, biek ezinezko erabaki bati egin behar diote aurre: Paulak isilik egon nahi du, baina La Maestrak justizia nahi du. Lehen garaiezina zen adiskidetasuna, inoiz ez bezala egongo da kolokan.
Kolonbiako gatazka armatuan, semearen arrastoa galdu zuen Marthak; azken deshobiratzean hezur-kointzidentziarik ez delako albistea jasoko du emakumeak. Bide instituzional guztiak agortu ondoren, emakume talde batengana jo eta Sandra ezagutuko du. Sandrak zurrumurru bati buruz hitz egingo dio: "Lautadetatik urruneko herri batean, hildako bati mesede bat eska diezaiokezu". Elkarrekin joango dira harantz bi protagonistak, erantzun bila.
Txile, 1992. Aitona-amonek mendietan duten hotelean dagoela, Hanna eskiatzaile alemaniarraren lagun egin da Inés. Hanna arrastorik utzi gabe desagertzen denean, haren bilaketak ezkutuko egiak erakutsiko ditu.
Milo, 9 urteko mutiko bat, Argentinako herri urrun batean bizi da; malambo dantzatzen ari da ikasten. Alabaina, bere benetako ametsa beste bat da: trenez bidaiatzea eta Buenos Aires arakatzea (filmetan baino ez du ikusi hiriburua). Bere mundu txikitik askatzeko, bidaia berri bati ekin beharko dio.
Dokumentala 1999an hasten da, Sanguinettik bederatzi urteko bizilagunei proposatzen dienean euren fantasiak partekatzea; kolaborazio hark hainbat hamarkada iraungo zuen. Guillerminak eta Belindak haur izateari uzten diotenean, errealitatearen pisua hartuko dute jolasek. Denboraren iragaitea ardatz hartuta, pelikulak adiskidetasuna erregistratzen du, lanaren, amatasunaren eta etorkizun desberdinen aurrean. Argentinako panpan, gizonen mitologiaz osatutako eskualde bati begirada femeninoa eskaintzen dio filmak.
Txileko uharte urrun eta haizetsu batean, Silvia itsas algak biltzetik bizi da; bizimodu lasaia darama bikotekidearekin. Txakurkume abandonatu bat —Yuri— adoptatuko du egun batean, eta bere egunak hain alaitasun, maitasun eta samurtasun handiz beteko dira, ezen berriz nahi izango baitu ama izan (luzaroan eutsitako grina). Alabaina, Yuri ezustean desagertu eta haurtzaroko trauma oinazegarri bat piztuko zaio Silviari, eta gainditu gabeko iragan bati aurre egin beharko dio.
Galera handi bat izan zuenetik, Olgak bakardadeari eutsi dio, baina oineko behatz lodian ebakuntza kirurgikoa egiteko dirurik ez duenez, Tuliori —Olga bizi den familia anitzeko eraikinaren pareko zentro medikoan ospitaleratutako paziente baten senarrari— gela bat alokatu behar dio. Alabaina, gizonak egun batzuetarako alde egin beharko du eta haren seme Cristian geratuko da han aitaren ordez.
Mexiko Hiria, 90eko hamarkadaren hasiera. 11. urtebetetze-egunean bere lagunik hoberen Vladimirrekin maitemindu da Bruno. Gau horretan bere aitak GIBa duela jakingo du, eta familia-bizitza eraldatu egingo da. Saltsa-abestietan egiten den modura, Brunoren familia abesten eta dantzatzen saiatuko da mina urruntzeko. Hogeita hamar urte ondoren, Brunok filmatu eta berrirudikatu egingo du haurtzaroan erabat ulertu gabeko oroimen hura.